Młodzi są świadomi, zaangażowani, ale coraz częściej przeciążeni. „Diagnoza Młodzieży 2026” wskazuje najważniejsze wyzwania młodego pokolenia

03 lipca 2026

Jakie są dziś potrzeby, aspiracje i obawy młodych ludzi w Polsce? Odpowiedzi na te pytania przynosi „Diagnoza Młodzieży 2026” – pierwsze tak kompleksowe opracowanie przygotowane przez Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Raport ma stanowić punkt wyjścia do prac nad Krajową Strategią Młodzieżową i dostarczyć decydentom wiedzy potrzebnej do tworzenia skutecznych rozwiązań wspierających młode pokolenie.

Badanie pokazuje, że młodzi Polacy są pokoleniem świadomym, elastycznym i dobrze odnajdującym się w świecie nowych technologii. Potrafią szybko dostosowywać się do zmian, są bardziej otwarci na rozmowę o emocjach niż wcześniejsze generacje i chętnie angażują się w sprawy społeczne. Jednocześnie dorastają w rzeczywistości naznaczonej niepewnością, kryzysami i ciągłą presją. Coraz częściej mierzą się z przeciążeniem psychicznym, stresem, samotnością oraz obawami związanymi z przyszłością.

Wnioski płynące z raportu wskazują, że dobrostan psychiczny staje się jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed młodym pokoleniem. Jak podkreślano podczas prezentacji wyników diagnozy, 60 proc. nastolatków żyje w chronicznym stresie i przemęczeniu, a około 40 proc. uczniów szkół ponadpodstawowych doświadcza objawów depresji. Autorzy raportu zwracają uwagę, że problemy te nie są wyłącznie indywidualnym doświadczeniem młodych ludzi, ale zjawiskiem społecznym wymagającym systemowego wsparcia.

„Diagnoza Młodzieży 2026” została opracowana na podstawie szeroko zakrojonych analiz i badań. Eksperci przeanalizowali ponad 200 krajowych i międzynarodowych raportów oraz przeprowadzili własne badania ilościowe i jakościowe z udziałem ponad 5 tys. osób – młodzieży, młodych dorosłych, rodziców i przedstawicieli instytucji publicznych. Dzięki temu dokument przedstawia wielowymiarowy obraz życia młodych ludzi, obejmujący m.in. edukację, zdrowie psychiczne, relacje społeczne, aktywność obywatelską, funkcjonowanie w świecie cyfrowym, sytuację zawodową oraz samodzielność finansową i mieszkaniową.

Autorzy podkreślają, że młodych ludzi nie należy postrzegać przez pryzmat stereotypów. To nie „pokolenie roszczeniowe”, lecz generacja dorastająca w wyjątkowo wymagających czasach, naznaczonych pandemią, niepewnością gospodarczą, nadmiarem informacji i dynamicznymi zmianami społecznymi. Dlatego głos młodzieży powinien być ważnym elementem projektowania polityk publicznych i rozwiązań odpowiadających na ich rzeczywiste potrzeby.

Wyniki raportu oraz zawarte w nim rekomendacje zostaną wykorzystane w pracach nad pierwszą w Polsce Krajową Strategią Młodzieżową. Dokument ma pomóc w stworzeniu bardziej spójnego systemu wsparcia młodych ludzi oraz lepszym uwzględnieniu ich perspektywy w działaniach państwa.

Raport podkreśla także znaczenie aktywności obywatelskiej, kompetencji społecznych i poczucia sprawczości. To obszary, które od lat wspierają programy Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności.

„Diagnoza Młodzieży 2026” pokazuje, że młodzi ludzie potrzebują dziś nie tylko wsparcia systemowego, ale także przestrzeni do budowania relacji, rozwijania kompetencji społecznych i wzmacniania poczucia wpływu na otaczający ich świat. Takie możliwości stwarzają programy Erasmus+ i Europejski Korpus Solidarności, umożliwiając młodym udział w projektach edukacyjnych, społecznych i międzynarodowych – mówi Agnieszka Bielska, zastępczyni dyrektora Biura Programów Edukacji Zawodowej, dla Młodzieży oraz Europejskiego Korpusu Solidarności w Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji.

Masz wpływ na strategię! Budowanie Krajowej Strategii Młodzieżowej to proces oparty na trzech etapach: diagnozie, dialogu i strategii. Po opracowaniu raportu przyszedł czas na konsultacje społeczne. Młodzi ludzie w wieku 13–18 oraz 19–29 lat mogą wypełnić ankiety, uczestniczyć w debatach i dzielić się swoimi pomysłami na rozwiązania odpowiadające na potrzeby ich pokolenia. Wyniki konsultacji zostaną wykorzystane przy opracowywaniu założeń Strategii. Informacje o przebiegu prac, ankiety oraz materiały do organizacji debat dostępne są na stronie://maszwplywnastrategie.pl/.